01
Context: geen algemene labelplicht voor elke AI-hulp
De AI-verordening is Verordening (EU) 2024/1689. Zij volgt een risicogebaseerde aanpak en bevat naast regels voor verboden en hoogrisicosystemen specifieke transparantieverplichtingen. Artikel 50 is vooral relevant voor door AI gegenereerde of gemanipuleerde inhoud.
Artikel 50 maakt onderscheid tussen aanbieders van AI-systemen en personen of organisaties die ze inzetten. Aanbieders moeten bepaalde systemen zo ontwerpen dat interacties en synthetische uitvoer herkenbaar zijn. Gebruiksverantwoordelijken en uitgevers moeten mensen in bepaalde gevallen zichtbaar informeren, waaronder deepfakes en bepaalde teksten over zaken van algemeen belang.
Onderzoeksondersteuning, spellingcorrectie, vertaling of redactionele hulp leiden niet automatisch tot dezelfde verplichting. De beoordeling hangt van de omstandigheden af. Vrijwillige transparantie kan verwachtingen verduidelijken, redactionele verantwoordelijkheid zichtbaar maken en vertrouwen scheppen boven het wettelijke minimum.
02
Wat artikel 50 concreet regelt
De bepaling bevat meerdere afzonderlijke verplichtingen. Voor websites en redactionele inhoud zijn technische markering door aanbieders en zichtbare informatie door gebruiksverantwoordelijken bijzonder relevant.
Artikel 50, lid 1
Directe interactie met AI
Aanbieders van interactieve AI-systemen moeten mensen in beginsel informeren dat zij met AI interageren, tenzij dit in de context al duidelijk is.
Artikel 50, lid 2
Machineleesbare markering
Aanbieders van generatieve AI moeten uitvoer in beginsel machineleesbaar markeren en technisch detecteerbaar maken. Dit is iets anders dan een zichtbare melding op een website.
Artikel 50, lid 3
Emotie en biometrische categorieën
Wie emotieherkenning of biometrische categorisering inzet, moet blootgestelde personen in beginsel informeren, tenzij een wettelijke uitzondering geldt.
Artikel 50, lid 4
Deepfakes en bepaalde tekst
Deepfakes moeten als kunstmatig gegenereerd of gemanipuleerd worden vermeld. Dit geldt doorgaans ook voor bepaalde teksten die het publiek informeren over zaken van algemeen belang.
03
Wat betekent dit voor artikelen en websites?
Voor redactionele diensten is een genuanceerde beoordeling nodig. De AI-verordening behandelt niet elke vorm van ondersteuning hetzelfde, terwijl bredere vrijwillige transparantie mogelijk blijft.
AI voor onderzoek, structuur of taalbewerking
AI uitsluitend gebruiken voor onderzoeksondersteuning, ideeën, spellingcorrectie of als redactioneel hulpmiddel leidt niet automatisch tot een zichtbare labelplicht voor het hele artikel. Een vrijwillige verklaring kan de feitelijke workflow toch inzichtelijk maken.
Door AI gegenereerde tekst over algemeen belang
Wanneer tekst wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, kan artikel 50, lid 4, openbaarmaking vereisen. De verplichting geldt niet als inhoudelijke menselijke beoordeling of redactionele controle heeft plaatsgevonden en een persoon redactioneel verantwoordelijk is.
Door AI gegenereerde afbeeldingen en omslagen
Een volledig door AI gemaakte afbeelding is juridisch niet automatisch een deepfake. Als personen, objecten, plaatsen of gebeurtenissen ten onrechte authentiek lijken, kan een melding vereist zijn. Vrijwillige beeldtransparantie blijft ook daarbuiten zinvol.
Deepfake-audio en -video
Door AI gegenereerde of gemanipuleerde audio, afbeeldingen of video die een deepfake vormen, moeten in beginsel worden vermeld. Voor duidelijk artistieke, creatieve, satirische of fictieve werken mag de melding worden aangepast zodat de ervaring niet onnodig wordt belemmerd.
04
Hoe de melding moet worden vormgegeven
Artikel 50, lid 5, verlangt duidelijke, onderscheidbare en toegankelijke informatie uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling. De vorm moet passen bij medium en context.
Zichtbaarheid
Duidelijk en onderscheidbaar
De melding hoort niet verborgen te zijn in algemene voorwaarden. Zij moet herkenbaar zijn als informatie over AI-gebruik en gekoppeld zijn aan de betrokken inhoud.
Tijdstip
Bij de eerste blootstelling
Mensen moeten de informatie uiterlijk ontvangen wanneer zij voor het eerst met het systeem interageren of de inhoud tegenkomen.
Toegankelijkheid
Toegankelijk en begrijpelijk
Tekst, symbolen en technische integraties moeten toepasselijke toegankelijkheidseisen respecteren en zonder specialistische kennis begrijpelijk blijven.
Techniek
Zichtbaar en machineleesbaar
Een zichtbare melding informeert mensen. Metadata, herkomstinformatie en technische markeringen kunnen aanvullen, maar vervangen de zichtbare informatie niet altijd.
05
Hoe deze standaard moet worden gezien
AI Usage Disclosure is een technisch en redactioneel hulpmiddel. Het documenteert AI-gebruik per onderdeel: tekst zonder AI, een door AI gemaakte omslag, AI-ondersteund onderzoek en deskundige menselijke beoordeling. Eén URL bundelt uitleg, tabel en JSON-LD-manifest.
De standaard is bewust ruimer dan de wettelijke minimumgevallen. Organisaties kunnen vrijwillige transparantie publiceren voor onderzoekshulp of illustraties die geen deepfake zijn. De software bepaalt niet of in een concreet geval een wettelijke verplichting geldt.
- Informatie per onderdeel voor tekst, afbeeldingen, onderzoek, vertaling, audio, video en code
- Afzonderlijke velden voor AI-bijdrage, doel, menselijke beoordeling en bewijsbasis
- Gecombineerde artikelweergave met samenvatting, tabel en één deelbare link
- Machineleesbare JSON-LD en zelf te hosten SVG-badges
- Geen certificering, juridisch advies of automatische vaststelling van naleving
06
Officiële bronnen en nadere informatie
Een juridische beoordeling moet steeds steunen op de actuele wetstekst, officiële richtsnoeren en zo nodig deskundig advies. De volgende bronnen worden door instellingen van de Europese Unie aangeboden.